Bedrijfsopvolgingsregeling agrarisch: alles wat je moet weten in 2026
De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) voor agrarische ondernemers is een fiscale vrijstelling waarmee je bij bedrijfsoverdracht aan een opvolger tot 100% van de ondernemingswaarde tot €1.534.500 vrijgesteld kunt overdragen van schenk- of erfbelasting, en daarboven 75%. Dit maakt de BOR voor vrijwel elk agrarisch familiebedrijf de belangrijkste belastingregeling bij overdracht. Zonder de BOR zouden veel boerenbedrijven door de belastingdruk simpelweg niet overdraagbaar zijn. Tegelijk verandert de regeling de komende jaren fors — en wie te laat is met plannen, loopt reële kansen mis.
Wat is de bedrijfsopvolgingsregeling en waarom is ze zo belangrijk voor boeren?
Een agrarisch bedrijf heeft vaak een hoge balanswaarde — grond, stallen, quota, machines — maar tegelijk relatief weinig liquide middelen. Als je dat bedrijf overdraagt via schenking of nalatenschap, kan de belastingdruk zo hoog zijn dat je opvolger het bedrijf noodgedwongen moet verkopen om de belasting te betalen. Precies daarvoor bestaat de BOR, ook wel BOF (bedrijfsopvolgingsfaciliteit) genoemd.
De BOR geldt bij schenking én bij vererving. Je opvolger betaalt dan geen of beperkt schenk- of erfbelasting over het ondernemingsvermogen, mits aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. Voor een agrarisch bedrijf met een ondernemingswaarde van pakweg €3 miljoen kan dat betekenen dat honderdduizenden euro’s aan belasting worden bespaard.
De vrijstellingsbedragen in 2026: wat is er precies vrijgesteld?
De vrijstellingsbedragen gelden op het moment van schenking of overlijden. In 2026 zien de drempels er als volgt uit:
- 100% vrijstelling voor ondernemingsvermogen tot €1.534.500
- 75% vrijstelling over het meerdere boven dat bedrag
Concreet: stel je draagt een bedrijf over met een ondernemingswaarde van €3.000.000, dan is de eerste €1.534.500 volledig vrijgesteld. Over de resterende €1.465.500 geldt 75% vrijstelling, dus €1.099.125 is vrijgesteld en €366.375 is belast. Dat is een enorm verschil ten opzichte van de situatie zonder BOR, waarbij het tarief in de hoogste schijf voor schenkbelasting oploopt tot 20% (voor kinderen) of zelfs 40% (voor derden).
Gewijzigde voortzettingseis: van 5 naar 3 jaar
Tot en met 2024 gold dat de opvolger het bedrijf minimaal 5 jaar moest voortzetten na de overdracht, anders viel de BOR terug. Per 1 januari 2025 is deze eis versoepeld naar 3 jaar. Dat is goed nieuws voor opvolgers die het bedrijf na een paar jaar willen samenvoegen met een ander bedrijf, omvormen of deels afstoten.
Let wel: de bezitseis voor de overdragende ondernemer blijft 5 jaar (bij schenking). Je moet het bedrijf dus minimaal 5 jaar in bezit hebben gehad voordat je het overdraagt. Bij overlijden geldt een bezitseis van 1 jaar.
Minimumleeftijd opvolger: 21 jaar
Een andere voorwaarde is de minimumleeftijd voor de bedrijfsopvolger. De opvolger moet bij het moment van overdracht minimaal 21 jaar oud zijn om aanspraak te kunnen maken op de BOR. Dit geldt zowel bij schenking als bij vererving. Jongere opvolgers vallen buiten de regeling en worden belast tegen het reguliere tarief.
Voor de meeste agrarische bedrijfsoverdrachten is dit in de praktijk geen probleem, maar bij vroeg gepland opvolgingstrajecten — met name bij schenking aan kinderen — is het een punt om op te letten.
De doorschuifregeling (DSR): het broertje van de BOR
De BOR regelt de schenk- of erfbelasting. Maar er speelt bij een agrarische bedrijfsoverdracht ook inkomstenbelasting. Als je bedrijf in een eenmanszaak of VOF zit, moet je bij overdracht in principe afrekenen over de stakingswinst — de fiscale meerwaarden die in het bedrijf zitten. Dit kan bij agrarisch vastgoed en grond fors oplopen.
Hier komt de doorschuifregeling (DSR) om de hoek. Met de DSR schuif je de latente inkomstenbelastingclaim door naar de opvolger, die deze dan pas betaalt als hij of zij ooit stopt of verkoopt. De DSR en BOR worden in de praktijk vrijwel altijd gecombineerd: de BOR voorkomt de schenk- of erfbelasting, de DSR voorkomt de inkomstenbelastingafrekening.
Bij een BV of NV gelden aparte regels voor de DSR (aanmerkelijkbelangclaim), maar de gedachte is dezelfde: belastinguitstel zodat de bedrijfsvoering niet onderbroken wordt.
Aandachtspunten specifiek voor agrarische ondernemers
Verpachte grond kwalificeert niet voor de BOR
Een veelgemaakte fout bij agrarische bedrijfsoverdrachten: verpachte grond kwalificeert in beginsel niet als ondernemingsvermogen voor de BOR. Grond die je verhuurt of verpacht aan derden wordt beschouwd als beleggingsvermogen, en dat valt buiten de BOR-vrijstelling.
Er is één belangrijke uitzondering: de vruchtwisselingspacht (kortlopende pacht, maximaal 6 jaar, waarbij je de grond beurtelings zelf exploiteert en verpacht). In dat geval kan de grond wél als ondernemingsvermogen kwalificeren. Dit vereist een zorgvuldige onderbouwing.
Keuzevermogen: grond die zowel privé als zakelijk wordt gebruikt
Agrarische ondernemers hebben soms grond die deels zakelijk, deels privé wordt aangehouden. De fiscale kwalificatie van dit keuzevermogen heeft directe gevolgen voor of de BOR van toepassing is. Advies: bespreek tijdig met je adviseur welk vermogen als ondernemingsvermogen staat geboekt, want dit is bepalend voor de omvang van de BOR-vrijstelling.
Belangrijke wijziging per 2026: BOR en DSR alleen nog voor belangen ≥ 5%
Vanaf 1 januari 2026 geldt een extra beperking: de BOR en DSR zijn voor aandeelhouders in een BV of NV alleen nog van toepassing op gewone aandelen met een belang van minimaal 5%. Kleine of bijzondere aandelenbelangen vallen dan buiten de regeling.
Voor agrarische familiebedrijven die als BV zijn gestructureerd en waarbij meerdere familieleden een belang hebben, kan dit betekenen dat sommige aandeelhouders niet meer in aanmerking komen voor de BOR bij overdracht. Dit vraagt om herbeoordeling van de aandelenstructuur vóór 2026.
Praktische tips: hoe anticipeer je nu al op de BOR?
Breng je vermogensstructuur in kaart. Welk vermogen kwalificeert als ondernemingsvermogen voor de BOR? Grond, stallen, machines — maar ook goodwill en aanwezige reserves?
Check of verpachte grond kwalificeert. Is er sprake van vruchtwisseling? Of staat grond onterecht als beleggingsvermogen geboekt?
Plan tijdig voor de opvolger. De opvolger moet minimaal 21 jaar zijn. Begin vroegtijdig met het vastleggen van de overdrachtsstructuur.
Herbeoordeel je aandelenstructuur (BV’s). Heeft elke opvolger een belang van minimaal 5%? Zo niet, dan vervalt de BOR per 2026.
Start de bezitsperiode op tijd. Voor schenking geldt een bezitseis van 5 jaar. Wie nu begint met formeel overdragen, bouwt die termijn alvast op.
Veelgestelde vragen over de agrarische bedrijfsopvolgingsregeling
Geldt de BOR ook voor pachtgrond?
Nee, verpachte grond kwalificeert in beginsel niet voor de BOR. Uitzondering: kortlopende vruchtwisselingspacht (max. 6 jaar) waarbij je de grond afwisselend zelf exploiteert.
Wat is de vrijstelling bij de bedrijfsopvolgingsregeling?
Tot €1.534.500 aan ondernemingsvermogen is 100% vrijgesteld van schenk- of erfbelasting. Daarboven geldt een vrijstelling van 75%.
Kan ik de BOR en de doorschuifregeling combineren?
Ja, en dat is in de meeste gevallen ook verstandig. De BOR dekt de schenk- of erfbelasting, de DSR dekt de inkomstenbelastingclaim. Samen zorgen ze ervoor dat je bedrijf overdraagbaar blijft zonder directe belastingdruk.
Wat verandert er per 2026 aan de BOR?
Vanaf 2026 geldt de BOR voor aandeelhouders in een BV/NV alleen nog voor gewone aandelen met een belang van minimaal 5%. Kleinere of bijzondere aandelenbelangen vallen dan buiten de regeling.
Moet mijn opvolger het bedrijf lang voortzetten na overdracht?
Per 2025 is de voortzettingseis verlaagd van 5 naar 3 jaar. Je opvolger moet het bedrijf dus minimaal 3 jaar in stand houden om de BOR-vrijstelling te behouden.
Wil je weten hoe de BOR uitpakt voor jouw agrarisch bedrijf?
De bedrijfsopvolgingsregeling is een krachtig instrument, maar de details maken het verschil. Welk vermogen kwalificeert? Hoe zit het met jouw verpachte percelen? En is jouw aandelenstructuur klaar voor 2026? Bij AEC Uden denken we graag concreet met je mee. We begeleiden agrarische ondernemers bij hun bedrijfsoverdracht, van de eerste verkenning tot de definitieve notariële overdracht — met oog voor zowel de fiscale als de praktische kant van het boerenbedrijf.
